Demography

جمعيّت‌شناسي مطالعه‌ي علمي جمعيّت‌هاي بزرگ درحال‌تغيير انساني است.

جمعیّت و چون و چراهای آن

جمعیّت و چون و چراهای آن

 حبیب­الله زنجانی

 نگرش­های مختلف به جمعیّت ایران و افزایش و کاهش میزان رشد سالانه­ی آن، بُعد تازه­ای یافته و به دلیل اهمیّتی که به ویژه برای آینده­ی کشور دارد، مورد توجّه محافل علمی و دانشگاهی قرار گرفته است. واقعیّت این است که شمار و ساختار جمعیّت هر کشوری، از جمله کشور ما، در هر زمانی از چنان اهمیّتی برخوردار است که نباید هرگز آن را از نظر دور داشت و تصوّر کرد که با یک بار اندیشیدن به جمعیّت، همه­ی مسایل آن در همه­ی زمان­ها و مکان­ها فیصله یافته و دیگر نیازی به اندیشه و اقدامی نو نخواهد بود. ایران در گذشته کشوری جمعیّت­گرا بوده و مثل هر امپراطوری دیگر، علاقه به افزایش جمعیّت داشته و آن را وسیله­ی قدرت و برتری می­دانسته است. این فکر تنها مربوط به ایران نبوده است. شاید معروف­ترین گفته از این دست، بیان مائو تسوتنگ رهبر سایق چین باشد که در یک سخنرانی خطاب به مردم انقلاب­کرده­ی آن کشور گفت: "مردم! فراموش نکنید که تنها سرمایه­ی چین وجود هفتصد میلیون چینی است! زیرا هر چینی با دو دست برای کارکردن و یک دهان برای خوردن متولّد می­شود. با یک دست می­تواند دهان خود را سیر کند و با دست دیگر در خدمت انقلاب باشد". هرچند، تجربه­ی حکومت بر جمعیّتی انبوه به او یاد داد که 20 سال طول می­کشد تا آن دست­ها نیرو بگیرند و اگر جامعه بتواند امکانات لازم را در اختیار آنان قرار دهد، به زحمت خواهند توانست با آن دو دست خود ، تنها شکم خویش را سیر کنند. این نکته­ای بود که رهبران چین را واداشت به رغم آموزه­های ایدئولوژیک خود، شدیدترین سیاست­های کنترل جمعیّت را که تاکنون در هیچ کشوری اتّخاذ نشده به اجرا بگذارند و از آن به عنوان یکی از فرصت­های ضروری برای توسعه­ی کشور و تبدیل آن به ابرقدرتی رقابت­ناپذیر استفاده کنند.


ادامه مطلب
+ نوشته شده در  یکشنبه 19 دی1389ساعت   توسط حاتم حسيني  | 

كارگروه تخصّصي باروري، بهداشت باروري و توسعه

كارگروه تخصّصي باروري، بهداشت باروري و توسعه

بخش جمعيّت سازمان ملل متّحد

باروري، بهداشت باروري و توسعه عناصر اصلي برنامه‌ي عمل كنفرانس بين‌المللي جمعيّت و توسعه (1994 قاهره) و نيز به عنوان اهداف توسعه ي هزاره‌ي سازمان ملل متّحد است. با درنظر گرفتن 44 کمیسیون جمعیّت و توسعه که در  روزهاي 11 تا 15 آوریل 2011 برگزار خواهد شد، بخش جمعيّت سازمان ملل متّحد اقدام به سازماندهي يك گروه كارشناسي تخصّصي براي بررسي مسايل درحال‌ظهور در اين حوزه‌ها به‌ويژه تأثير توسعه بر كاهش باروري، بهبود در دسترسي به خدمات تنظيم خانواده و ساير خدمات بهداشت باروري و كاهش نابرابري در بهداشت باروری نموده است. اعضاي اين گروه كارشناسي شامل آقاي آن بلنس، رخا مهرا، تي پاول شولتز و ديويد كنينگ هستند. هر يك از اين افراد به ترتيب به ارايه‌ي سخنراني در زمينه‌ي سهم تنظيم خانواده در كاهش مرگ‌وميرهاي مادران، هدف‌مندي فقر و نابرابري جنسيّتي در بهبود بهداشت مادران، تأثيرات بلندمدّت تجربه‌ي اجتماعي در متلب، بنگلادش 1996-1974  و پيامدهاي كلان اقتصادي تنظيم خانواده خواهند پرداخت.

+ نوشته شده در  دوشنبه 6 دی1389ساعت   توسط حاتم حسيني  | 

موهبت جمعیّت‌شناختی، پنجره‌های فرصت و توسعه: ساختار سنّی، امواج جمعیّتی و جريان‌هاي نسلی

موهبت جمعیّت‌شناختی، پنجره‌های فرصت و توسعه: ساختار سنّی، امواج جمعیّتی و جريان‌هاي نسلی

نویسنده: ايان پول

مترجم: لادن امرالّهی

مقاله‌ي حاضر در پاریس در سمیناری با عنوان CICRED كه در روزهاي ۲۳ تا ۲۶ فوریه‌ي ۲۰۰۴ برگزار شد، ارايه شد. این مقاله در شش عنوان (۱) اهمیّت ساختار سنّی برای سیاست و توسعه، (۲) پیدایش نمونه‌ها (۳) تحوّلات ساختار سنّی: برخی مسايل نظری (۴) تحوّلات ساختار سنّی: مسئله‌ي روش‌شناسی (۵) تحوّلات ساختار سنّی: مطالعه‌ي موردی کشورهای در مراحل پیشرفته‌ي تحوّل در ساختار سنّی، کشورهای در مراحل میانی تحوّل در ساختار سنّی و کشورهای در مراحل اوّلیه‌ي تحوّل در ساختار سنّی و در نهايت (۶) به سوی یک تلفیق: پیامدهای سیاستی تحوّل در ساختار سنّی. در قسمت اوّل، ابتدا سه دیدگاه پیرامون تأثیر جمعیّت بر توسعه مطرح شده است که عبارتند از: دیدگاه بدبینانه، دیدگاه خوشبینانه و دیدگاه بیطرفانه. سپس، در ادامه با توجّه به این دیدگاه‌ها اشاره می‌کند که ساختار سنّی جمعیّت اخیرأ مورد توجّه قرار گرفته و بسته به موقعیّت جوامع می‌توان از آن در مسیر توسعه بهره برد. در قسمت دوّم نیز نویسنده به ابعاد مختلف ساختار سنّی و تأثیر آن بر توسعه اشاره می‌کنند و مدل تحوّلی خود را مطرح می‌نماید.


ادامه مطلب
+ نوشته شده در  سه شنبه 9 آذر1389ساعت   توسط حاتم حسيني  | 

ملاحظاتي پيرامون ابعاد سالمندي با نگاهي به تجربه‌ي ژاپن

ملاحظاتي پيرامون ابعاد سالمندي با نگاهي به تجربه‌ي ژاپن

سيّدمحمّد سيّدميرزايي

سالمندي فرايندي طبيعي در زندگي انسان و حاصل فرسايش تدريجي ارگان‌هاي حياتي است. عوامل فردي مانند جنس، سن و نژاد، ويژگي‌هاي اجتماعي و فرهنگي و اقتصادي در زمان و ميزان آن مؤثّرند. هزينه‌أهاي آن در ابعاد مختلف بر جامعه انکارناپذير است. شيوه‌هاي زندگي فردي، روابط اجتماعي، توانمندي‌هاي اقتصادي و فرهنگي تفاوت‌هايي را ايجاد مي‌کند. در حالي که کشورهاي پيشرفته‌ي صنعتي، به منابع مالي، جهت تأمين نيازهاي سالمندان دسترسي دارند، با اين‌حال، از اين پديده در جايگاه يک پديده به عنوان يک "بن بست"، "بار اقتصادي بي‌سابقه" و "مسأله‌اي فراگير" که مستلزم رويکردي جديد است، ياد کرده‌اند. تجربه‌ي پاره‌اي از کشورها نشان مي‌دهد، که با به کارگيري روش‌ها و راهبردهاي علمي، ايجاد فرصت براي ادامه‌ي فعّاليت اقتصادي ـ اجتماعي سالمندان، مانعي چندان جدّي براي ايفاي نقش جوانان ايجاد نمي‌کند، در حالي که احساس فايده‌مند‌بودن سالمندان را به طور نسبي قوّت مي‌بخشد. در کشورهاي در‌حال‌توسعه، متناسب با شرايط هر کشوري، مي‌توان چنين شرايطي را به وجود آورد، امّا هنوز فاصله‌ي زيادي تا رسيدن به فرصت‌هاي مطلوب، در اغلب اين کشورها وجود دارد. اين مقاله در نشريه‌ي "پژوهشنامه‌ي علوم انساني"، بهار 1386 ـ شماره‌ي 53 (ويژه‌نامه‌ي جامعه‌شناسي) ـ صص ۲۲۲-۲۰۱ چاپ شده است. براي دريافت فايل مقاله به صورت پي دي اف، اينجا كليك و سپس فايلي را كه با شمايل پي دي اف مشخّص شده است داونلود كنيد.

+ نوشته شده در  سه شنبه 9 آذر1389ساعت   توسط حاتم حسيني  | 

دريچه‌ي جمعيّتي ايران

دريچه‌ي جمعيّتي ايران

حسن سرايي

دريچه‌ي جمعيّتي به دوره‌اي اطلاق مي‌شود که در آن نسبت وابستگي سنّي در مقياسي که در تاريخ بي‌سابقه است، کوچک مي‌شود. اين دوره کوتاه است، ابتدا و انتهاي آن به طور تقريبي مشخّص است و در حدود چند دهه دوام مي‌آورد. جمعيت ايران در آستانه‌ي سرشماري سال 1385 وارد دريچه‌ي جمعيّتي شده است. دريچه‌ي جمعيّتي آن در حدود چهار دهه باز مي‌ماند و در حدود سال 1425 بسته خواهد شد. پس از بسته‌شدن دريچه‌ي جمعيّتي، جمعيّت ايران به سوي پيري مفرط و بي‌سابقه در تاريخ جمعيّتي کشور پيش خواهد رفت. در تاريخ جمعيّتي هر کشور "از جمله ايران" دريچه‌ي جمعيّتي يک بار باز مي‌شود و در زماني که باز است، فرصتي استثنايي براي تبديل اقتصاد در حال توسعه‌ي کشور به اقتصادي توسعه‌يافته فراهم مي‌کند؛ البتّه دريچه‌ي جمعيّتي خودکار نيست و خود به خود عمل نمي‌کند و بايد فعّال و هدايت شود. تبديل دريچه‌ي جمعيّتي به عنوان يک امکان بالقوّه به "موهبتي جمعيّتي" به عنوان يک فرصت بالفعل توسعه‌اي، مستلزم آمادگي،‌ سياست‌گذاري، برنامه‌ريزي و اجراي درست برنامه‌هاست. ايران چند سالي است که به ظاهر بي‌تفاوت وارد دريچه‌ي جمعيّتي شده است. زمان به سرعت مي‌گذرد و اين دوره‌ي کوتاه به سرعت کوتاه‌تر مي‌شود؛ از اين رو، هرچه زودتر بايد مطالعات زمينه‌اي آغاز شود و از اين فرصت ايجادشده‌ي تاريخي و تکرارناپذير در جهت توسعه‌ي کشور استفاده شود.

اين مقاله در نشريه‌ي "برنامه‌ريزي رفاه و توسعه‌ي اجتماعي"، شماره‌ي ۱، زمستان ۱۳۸۸، صص ۴۵-۳۳ چاپ شده است.

+ نوشته شده در  شنبه 15 آبان1389ساعت   توسط حاتم حسيني  | 

بررسي الگوهای علل مرگ‌ومير و رابطه‌ي آن با توسعه‌ي اجتماعي و ساختار اشتغال در سطح شهرستان‫های ايران

بررسي الگوهای علل مرگ‌ومير و رابطه‌ي آن با توسعه‌ي اجتماعي و  ساختار اشتغال در سطح شهرستان‫های ايران

محمود قاضی‫طباطبایی، محمّد شیری

مقدّمه

فرایند انتقال مرگ‌ومير در کشورهاي در حال توسعه در اواسط قرن بيستم آغاز گرديد. در طول این فرایند، شاخص اميد زندگي در بدو تولد از 35 سال به 70 سال افزايش مي‫يابد. بخش اعظمي از کاهش مرگ‌و‌مير در اواسط قرن بيستم متأثر از گسترش و پيشرفت خدمات بهداشتي و درماني و اعمال طرح‫هاي مراقبت بهداشتي همچون واکسيناسيون بعد از جنگ جهاني دوم مي‫باشد. توسعه نظام بهداشتي و درماني منجر شد تا ماهيت علل مرگ‌ومير از بيماري عفوني، که مهمترين علل مرگ‌ومير در دوران قبل از مرحله انتقال مرگ‌ومير بوده است، به بيماري‫هاي غيرعفوني همچون بيماري‫هاي قلبي و سرطان تغيير يابد و ساختار علل مرگ‌ومير را دستخوش تغيير کند. از اینرو، طي مراحل انتقال مرگ‌ومير، واقعه ديگري در زمينه علل مرگ‌ومير بروز مي‫كند كه با عنوان انتقال اپيدميولوژيك مطرح است. بر اساس اين انتقال علل مرگ‌ومير از بيماري‫هاي عفوني و انگلي به بيماري‫هاي غير عفوني و انگلي تغيير يافته و بيماري‫هاي دستگاه گردش خون، سرطان‫ها و سوانح و حوادث و بيماري‫هاي توانكاه به عنوان مهمترين علل مرگ‌ومير مطرح مي‫گردد.


ادامه مطلب
+ نوشته شده در  یکشنبه 9 آبان1389ساعت   توسط حاتم حسيني  | 

بررسی علل و تحوّل مرگ‌ومیر در کلان‫شهر تهران

بررسی علل و تحوّل مرگ‌ومیر در کلان‫شهر تهران

جلیل ایران‫محبوب و لیلا علیخانی

مقدّمه

در حالي كه پيشرفت علم پزشكي، كشف داروهاي جديد، فراگير‌شدن تكنولوژي بهداشت عمومي و توليد مواد غذايي از مهمترين عوامل كاهش مرگ‌ومير در اكثر كشورهاي جهان بوده است، ولي بر اساس منابع جمعيتي جهان، كاهش مرگ‌ومير در كشورهاي مختلف و حتي در مناطق يك كشور متفاوت است. از اینرو، شاخص مرگ‌ومير از مهمترين ملاك‫هاي ارزشيابي توسعه‫يافتگي و عدم توسعه‫يافتگي در مناطق مختلف محسوب مي‫شود. ترسيم دقيق چهره‫ي مرگ‌ومير و بيماري در جامعه، به منظور شناسايي علل بروز و مقابله با عوامل سبب‫ساز آن، راهبرد اصلي براي افزايش طول عمر بشر و ارتقاء سلامت انسان است (نقوي،1384: 2). بر این اساس، اين پژوهش پس از مروري كلي بر روند تحولات جمعيت و مرگ‌ومير، به بررسي اثر عوامل جمعيتي، اجتماعي- اقتصادي و اكولوژيکی بر علل مرگ‌ومير مي‫پردازد و سپس سطح مرگ‌ومير در گروه‫هاي سني و جنسي مختلف شهر تهران را در سال 1384 برآورد مي‫نمايد و در پایان تحولات اپيدميولوژيكي شهر تهران را در سي سال اخير (1354 تا 1384) مورد ارزيابي و تجزيه و تحليل قرار داده است. از این‫رو، در اين تحقیق چهار هدف كلّي ارزيابي و بررسي سطح مرگ‌ومير در سال 1384، شناخت علل مرگ‌ومير فوت‫شدگان در شهر تهران بر اساس دسته‫بندي علت‫شناسي پرستون و برپايه‫ي جدول طبقه‫بندي بين‫المللي بيماري‫هاي 10ICD، بررسي رابطه علل مرگ‌ومير با عوامل جمعيتي، اجتماعي، اقتصادي و اكولوژيكي و بررسي روند تغيير و تحول علل مرگ‌ومير و اپيدميولوژيك شهر تهران طي دوره سي ساله اخير مدّنظر است.


ادامه مطلب
+ نوشته شده در  شنبه 8 آبان1389ساعت   توسط حاتم حسيني  | 

سامانه‌ي الكترونيكي اهداف توسعه‌ي هزاره و ICPD

سامانه‌ي الكترونيكي اهداف توسعه‌ي هزاره و ICPD

اخيراً بر روي تارنماي مركز آمار ايران، دو سامانه‌ي جديد با عنوان شاخص‌هاي اهداف توسعه‌ي هزاره‌ي جمهوري اسلامي ايران (1388-1369) و شاخص‌هاي كنفرانس بين‌المللي جمعيّت و توسعه (ICPD) راه اندازي شده است كه در آن‌ها اطّلاعات ارزشمندي درباره‌ي شاخص‌هاي اهداف توسعه‌ي هزاره در كلْ كشور و نيز استان‌هاي ايران در سال‌هاي 1369 تا 1388 و نيز شاخص‌هاي كنفرانس بين‌المللي جمعيّت و توسعه در كلّ و استان‌هاي ايران بر حسب جنس و در كلّ جمعيّت در دسترس قرار گرفته است. راه‌اندازي اين سامانه‌ها، امكان بسيار خوبي فراهم ساخته است تا محقّقين و دانشجويان جمعيّت‌شناسي و نيز پژوهشگران علاقه‌مند از ساير رشته‌ها، به اطّلاعات مورد نياز خود در زمينه‌هاي مذكور دسترسي داشته باشند. براي ورود به سامانه‌ي الكترونيكي اهداف توسعه‌ي هزاره و شاخص‌هاي كنفرانس بين‌المللي جمعيّت و توسعه (ICPD) به ترتيب اينجا و اينجا كليك كنيد.

+ نوشته شده در  چهارشنبه 28 مهر1389ساعت   توسط حاتم حسيني  | 

گزارش وقايع حياتي ثبت‌شده در سه ماهه‌ي اوّل سال 1389

گزارش وقايع حياتي ثبت‌شده در سه ماهه‌ي اوّل سال 1389

سازمان ثبت احوال كشور گزارش وقايع حياتي ثبت شده در سه ماهه‌ي اوّل سال 1388 را منتشر نمود. بر پايه‌ي اين گزارش، در سه ماهه‌ي اوّل سال 1389 تعداد 104505 واقعه‌ي فوت به ثبت رسیده که نسبت به مدّت مشابه سال قبل 8/7 درصد افزایش داشته است. تعداد ولادت ثبت‌شده‌ي شهری در سه ماهه‌ي اوّل سال 1389 برابر با 229373 رویداد و تعداد ولادت روستایی آن برابر با 98791 رویداد می‌باشد. نسبت جنسی حاصل از ثبت ولادت در سه ماهه‌ي اوّل سال 1389 برابر با 1/105 است که همین شاخص در مدّت مشابه سال قبل 4/105 حاصل شده است. بیشترین موالید ثبت‌شده در سه ماهه‌ي اوّل سال 1389 مربوط به مادران 29-25 ساله و برابر با 105169 رویداد می‌باشد که حدود 32 درصد از کلّ ولادت‌های ثبت‌شده بوده است. بر اساس اين گزارش، در سه ماهه‌ي اوّل سال 1389 تعداد 104505 واقعه‌ي فوت به ثبت رسیده که نسبت به مدت مشابه سال قبل 7.8 درصد افزایش داشته است. تعداد فوت ثبت‌شده شهری درسه ماهه‌ي اوّل سال 1389 برابر با 68096 و تعداد فوت روستایی آن برابر با 36409 رویداد می‌باشد. نسبت جنسي افراد متوفّي 117 بوده است که همین نسبت در مدّت مشابه سال قبل 4/123 گزارش شده است. در سه ماهه‌ي اوّل سال 1389 تعداد  257718 واقعه‌ي ازدواج به ثبت رسیده است که نسبت به مدّت مشابه سال قبل حدود 5/5 درصد افزایش داشته است.

+ نوشته شده در  چهارشنبه 21 مهر1389ساعت   توسط حاتم حسيني  | 

مروري بر مکانيسم‌ها و تئوري‌هاي پيري

مروري بر مکانيسم‌ها و تئوري‌هاي پيري

غلام‌رضا آذري

چكيده

عوامل متعدّدي مشوّق مطالعات مربوط به طول عمر و افزايش حدّاکثر طول عمر و افزايش درصد سالمندان جوامع و افزايش درصد بودجه‌ي جوامع که صرف سالمندان مي‌شود از آن جمله‌اند. ديدگاه‌هاي اخير نسبت به مکانيسم‌هاي پيري حاکي از فرايندهاي بسيار پيچيده و چند عاملي مي‌باشد که برخلاف ديدگاه‌هاي اوّليه است که بر علّت مشخّص مانند اثر يک ژن يا يا از بين‌رفتن يک عامل کليدي تأکيد مي‌کردند. اين مرور مختصر سعي دارد مکانيسم‌هاي پيري را در سطوح ملکولي سلولي و سيستميک بررسي نمايد و هم‌چنين جنبه‌هاي مختلف تأثير متقابل ژنتيک و محيط را مدّ نظر داشته باشد. تئوري‌هاي تکاملي پيري را نتيجه‌ي کاهش نيروي انتخاب طبيعي مي‌دانند و در مقابل تئوري‌هاي مولکولي بر تنظيم ژنتيکي پيري تأکيد دارند و سالمندي را نتيجه‌ي تغييرات در ژن مي‌دانند. تئوري‌هاي سلولي نيز وجود دارند که مشهورترين آن‌ها تئوري تلومر است و پيري حاصله از استرس نيز در اين گروه قرار دارد. تئوري‌هاي سيستميک قرار دارند که شامل دو گروه اصلي نورواندوکرين و ايمونولوژيک مي‌باشد. اين مقاله در نشريه‌ي "سالمند"، شماره‌ي ۱، پاييز ۱۳۸۵، صص ۶۸-۵۶ چاپ شده است. براي دسترسي به فايل متن كامل مقاله به صورت پي دي اف، اينجا كليك كنيد.

+ نوشته شده در  سه شنبه 20 مهر1389ساعت   توسط حاتم حسيني  | 

نمايه‌ي جمعيّت و بهداشت باروري: آمارها و شاخص‌ها

نمايه‌ي جمعيّت و بهداشت باروري: آمارها و شاخص‌ها

                          صندوق جمعيّت سازمان ملل متّحد

داده‌هاي معتبر براي پيش‌رفت در دست‌يابي به هدف‌هاي توسعه‌ي هزاره و كنفرانس بين‌المللي جمعيّت و توسعه و نيز آگاهي برنامه‌ريزان و سياست‌گزاران بسيار مهم و تعيين‌كننده است. اخيراً صندوق جمعيّت سازمان ملل متّحد نمايه‌ي آمارها و شاخص‌هاي جمعيّت و بهداشت باروري 155 كشور درحال‌توسعه را براي سال‌هاي 2010-2009 منتشر نموده است. اطّلاعات مندرج در اين فايل داده، آخرين آمارهاي جمعيّتي و شاخص‌ها و معرّف‌هاي اجتماعي، اقتصادي و بهداشتي را در مناطق و كشورهاي درحال‌توسعه در دسترس قرار مي‌دهد. نمايه‌ي آمارهاي جمعيّت و بهداشت باروري كشورهاي درحال‌توسعه، به روز شده‌ي نسخه‌ي 2005 آن است. گزارش 2009، اصلي‌ترين روندهاي جمعيّت‌شناختي، شاخص‌هاي اقتصادي و اجتماعي، آمارهاي مربوط به بهداشت مادر و كودك، بهداشت باروري نوجوانان، آموزش، اچ آي وي ـ ايدز، برابري جنسيّتي و تقاضا براي بهداشت باروري را پوشش مي‌دهد. همه‌ي داده‌ها قبل از نوامبر 2009 گردآوري شده است. اين داده‌ها و شاخص‌ها هم براي سال مرجع (1990) و هم آخرين سالي كه داده‌ها در دسترس بوده‌اند گزارش شده است. براي دسترسي مستقيم و استفاده‌ي آنلاين از اين فايل داده‌ها،اينجا كليك كنيد. اگر مي‌خواهيد فايل داده‌ها را در قالب پي دي اف داونلود كنيد، اينجا كليك كنيد.

+ نوشته شده در  چهارشنبه 3 شهریور1389ساعت   توسط حاتم حسيني  | 

آخرین وضعیّت جمعیّتی ایران

آخرین وضعیّت جمعیّتی ایران

مدیر کل آمار و اطلاعات جمعیتی سازمان ثبت احوال کشور درباره آخرین آمار وضعیت جمعیتی ایران گزارشی ارائه کرد. به گزارش ایسنا، رشیدی  در نشست خبری به مناسبت روز جهانی «جمعیت»، با اشاره به روند افزایش جمعیت ایران در سال‌های دهه 60 و 70، افزود: بین سال‌های 1348 تا پیروزی انقلاب اسلامی سیاست‌های تنظیم خانواده‌ و کاهش جمعیت پیگیری شده است و از این تاریخ تا سال 65 سیاست‌های تنظیم خانواده‌ رها شده و در این مدت افزایش چشمگیر جمعیت را شاهد بوده‌ایم، به عبارتی اگر این روند ادامه پیدا می‌کرد، طی 20 سال شاهد دو برابر شدن جمعیت می‌بودیم. وی تصریح کرد: پس از تشکیل اداره سلامت و تنظیم جمعیت در وزارت بهداشت طی کمتر از یک دهه روند رشد جمعیت از 5/3 درصد به دو درصد کاهش یافت و پس از اجرای مرحله دوم کاهش جمعیت از سال 65 تا دهه 70 میزان موالید از دو میلیون نفر در سال به یک میلیون و 300 هزار نفر در سال کاهش یافت.


ادامه مطلب
+ نوشته شده در  سه شنبه 5 مرداد1389ساعت   توسط حاتم حسيني  | 

جمعیّت و چالش‌ها در هزاره‌ي سوّم

جمعیّت و چالش‌ها در هزاره‌ي سوّم

عبدالرّسول هاجري

12 تا 15 فوریه سال 2007 میلادی همزمان با 23 تا 26 بهمن‌ماهسال جارى، به دعوت صندوق جمعیت سازمان ملل(UNFPA)[1]،نشستی با عنوان کنفرانس بین‌المللی رهبران مسلمان برای حمایتاز جمعیت، جهت دستیابی به اهداف توسعه هزاره سوم[2] در جزیرهبالی اندونزی برگزار شد. محور اصلی این کنفرانس، بررسی روند پیشرفت تنظیم خانواده در میان مسلمانان و کشورهای اسلامی و راه‌های مقابله با شیوع بیماری‌های مقاربتی – به ویژه ایدز- در بین جوانان بود. بیش از 20 هیئت از سوی کشورهای اسلامی یا جامعه مسلمانان ساکن در کشورهای غیر اسلامى، نظیر فیلیپین، تایلند، چین در این کنفرانس شرکت داشتند. از ایران نیز هیئتی به سرپرستی دکتر ملک‌افضلى، معاون تحقیقات و فناوری وزارت بهداشت و درمان، در این کنفرانس بین‌المللی شرکت کرده بودند. دکتر تبرائیان از چهره‌های ماندگار کشور و معاون بین‌المللی مجمع تقریب مذاهب اسلامی و بنده، دیگر اعضای این هیئت سه نفره بودیم.


ادامه مطلب
+ نوشته شده در  شنبه 1 خرداد1389ساعت   توسط حاتم حسيني  | 

استراليا احساس خطر مي‎كند

استراليا احساس خطر مي‎كند

اداره‌ي آمار استراليا

مترجم: عاطفه زين‌العابدين

اين مقاله براساس پيش‎بيني‎هاي جمعيتي اي‎بي‎سي (الف، ب، ج) توسط اداره آمار استراليا انجام گرفته است كه محدوده زماني سال‎هاي 2008 تا 2101، براي كل استراليا و سال‎هاي 2008 تا 2056 براي ايالات، مناطق و بخش‎هاي مختلف استراليا را دربرمي‎گيرد. جمعيت پايه تعداد تخميني ساكنين در 30 جوئن 2007 در نظر گرفته شده است.


ادامه مطلب
+ نوشته شده در  جمعه 24 اردیبهشت1389ساعت   توسط حاتم حسيني  | 

ريسك مرگ در ايران

ريسك مرگ در ايران

مرتضي اعلاباف صباغي

چكيده

اين مقاله، يكي از دغدغه‌هاي بهداشت و درمان را در ايران به‌دست‌آوردن ملاكي كمّي براي اندازه‌گيري ريسك مرگ مي‌داند. اندازه‌گيري ريسك مرگ بر اساس احتمال مرگ و اميد زندگي، رده‌بندي خاصّي از عوامل مرگ را به دست مي‌آورد، در صورتي كه با به‌كارگيري كمّيت‌هايي چون سن به هنگام مرگ، نرخ تنزيل و تأخير در تأثيرگذاري عوامل مرگ، مي‌توان به رده‌بندي كاملاً متفاوتي از ريسك مرگ رسيد. بدين ترتيب با استفاده از روش محاسبه‌ي ريسك مرگ كه در اين پژوهش آمده، مي‌توان اين ريسك را براي 150 علّت مرگ در ايران محاسبه و با روش‌هاي ديگر مقايسه كرد. در اين مطالعه، رده‌بندي اين 150 علّت مرگ و تعيين چگونگي اهميّت اين عوامل مطرح مي‌شود. در همين راستا، ابتدا مدل در نظر‌گرفته‌شده براي موضوع ريسك مرگ توضيح داده مي‌شود. سپس، نتايج محاسبات در چهار جدول تشريح مي‌گردد. در يك جدول، احتمال مرگ براي عوامل مهمّ مرگ و عمر از دست‌رفته و اميد سال‌هاي عمر از دست‌رفته محاسبه گرديده و دوباره با توجّه به نرخ تنزيل 3 درصد و نيز مكث ده سال مرگ، حساب شده است. جدول دوّم مقاله نشانگر رده‌بندي عوامل مرگ بر اساس احتمال مرگ، عمر از‌دست‌رفته و اميد سال‌هاي عمر از‌دست‌رفته است. در اين نوشتار چگونگي اهميّت و رده‌بندي عوامل مرگ بر اساس اين سه ملاك مشخّص مي‌شود. جداول مذكور نشانگر برآوردهاي 18 گروه از عوامل مهمّ مرگ هستند كه حاصل‌جمع‌ برآوردهاي جداول سوّم و چهارم است. اين دو جدول (3 و 4) محاسبات ريسك مرگ را براي 150 علّت نشان مي‌دهند .گفتني است يافته‌هاي اين پژوهش، مؤيّد يافته‌هاي ويسكوزي بوده و نشانگر چگونگي دگرگوني رده‌بندي بيماري‌ها با توجّه به نحوه محاسبه ريسك مرگ است.

اين مقاله در "فصل‌نامه‌ي تأمين اجتماعي"، سال ششم، شماره‌ي اوّل، فصل‌نامه‌ي شماره‌ي ۱۶، صص ۱۶۶-۱۳۹ چاپ شده است. براي دسترسي به فايل متن كامل مقاله به صورت پي دي اف، لينك زير را كليك كنيد.

http://ssri.ir/uploads/1_15_DeathRisk16.pdf

+ نوشته شده در  یکشنبه 22 فروردین1389ساعت   توسط حاتم حسيني  | 

سياست سلامت در چهارچوب رفاه اجتماعي

سياست سلامت در چهارچوب رفاه اجتماعي

حسين اعتمادي، حسن رفيعي

چكيده

نويسندگان مقاله، با نقطه عزيمت "رفاه اجتماعي"، به تعريف و تشريح مفهوم "سلامت" و توضيح مقوله‌ي "سلامت عمومي" پرداخته‌اند. مقاله، برخي از مهم‌ترين ويژگي‌هاي عصر نو در ارتباط با سلامت عمومي نوين را (پرورش سلامت) برشمرده و به تبيين نسبت نابرابري و سلامت پرداخته است. از همين منظر، رابطه‌ي اميد زندگي، بار درآمد سرانه، رابطه‌ي درآمد و ميزان مرگ‌ومير در مردان سفيدپوست آمريكا، تفاوت ميزان مرگ‌ومير نوزادان و مردان 46-20 ساله، بر حسب طبقه‌ي اجتماعي، در سوئد و بريتانيا، بررسي و تحليل شده است. نويسندگان مقاله، خدماتي را كه براي تأمين، حفظ و ارتقاي سلامت ارائه مي‌شود، براساس سطوح مداخله‌ي آن‌ها به سه نوع (خدمات سطح پيش‌گيري، خدمات سطح درمان و خدمات سطح توان‌بخشي) تقسيم كرده و توضيح داده‌اند. هم‌چنين اين نوشتار مهم‌ترين سياست‌هايي كه براي پرورش و ارتقاي سلامت جامعه‌ي ايران مي‌توان در نظر گرفت برشمرده است. در همين خصوص، تأكيد بر پيش‌گيري، به جاي اكتفا به درمان تأكيد بر سلامت رواني ـ اجتماعي به جاي اكتفا به سلامت جسمي، تأكيد بر عوامل اجتماعي سلامت به جاي اكتفا به عوامل زيست محيطي آن، افزايش تأثير شبكه‌هاي بهداشت در شهر، بين‌رشته‌اي ديدن سلامت و بين‌بخشي ديدن سلامت و قراردادن آن در چهارچوب وسيع رفاه اجتماعي تشريح شده است.

اين مقاله در "فصل‌نامه‌ي تأمين اجتماعي"، سال دوّم، بهار ۱۳۷۹، شماره‌ي ۶، صص ۳۶۸-۳۵۱ چاپ شده است. براي دسترسي به فايل متن كامل مقاله به صورت پي دي اف، لينك زير را كليك كنيد.
+ نوشته شده در  جمعه 20 فروردین1389ساعت   توسط حاتم حسيني  | 

جدول‌هاي مرگ‌ومير ايران

جدول‌هاي مرگ‌ومير ايران

حبيب‌الله زنجاني

چكيده

اين مقاله،‌ چكيده‌اي است از يك طرح پژوهشي كه در نيمه‌ي دوّم سال 1378 به تدوين جدول مرگ‌ومير سال 1375 كشور و استان‌هاي آن، به تفكيك جنس در نقاط شهري و روستايي پرداخته است. مقاله، تاريخچه‌ي مطالعات مربوط به مرگ‌ومير و انواع جدول‌هاي عمر و نيز روش‌هاي تدوين آن را در جهان و ايران به اجمال بيان مي‌كند. روش مورد استفاده در اين پژوهش، روش مختلط است كه كاربردش به داده‌هاي زير نياز دارد: نسبت جمعيّت 65 ساله و بالاتر و ميزان مرگ‌و مير عمومي. نويسنده با توضيح اين داده‌ها به تشريح و ارزيابي مقادير اميد زندگيِ به‌دست‌آمده و نيز تحليل داده‌ها مي‌پردازد. اميد زندگي در اين پژوهش، براي كلّ كشور 39/67 سال به دست آمده و تفاوت آن در نقاط شهري و روستايي براي مردان 48/2 و براي زنان 15/4 سال محاسبه شده است. فزوني‌‌يافتن اميد به زندگيِ زنان بر مردان و تقليل‌يافتنِ شكاف اميد زندگي در بدو تولّد در جمعيّت‌هاي شهري و روستايي به نصف (نسبت به سال 1975)، از جمله يافته‌هاي اين مقاله هستند كه در جدول‌هاي تفصيلي متعدّد، تشريح شده‌اند.

اين مقاله در "فصل‌نامه‌ي تأمين اجتماعي"، سال دوّم، بهار ۱۳۷۹، شماره‌ي ۴، صص ۷۲-۵۵ چاپ شده است. براي دسترسي به فايل متن كامل مقاله به صورت پي دي اف، لينك زير را كليك كنيد.
+ نوشته شده در  جمعه 20 فروردین1389ساعت   توسط حاتم حسيني  | 

ويژگي‌هاي اقتصادي ـ اجتماعي و جمعيّت‌شناختي جمعيّت‌هاي مسلمانان

ويژگي‌هاي اقتصادي ـ اجتماعي و جمعيّت‌شناختي جمعيّت‌هاي مسلمانان

محمّدجلال عبّاسي شوازي و گوين جونز

چكيده

هدف از اين مقاله بررسي پويايي جمعيّت و ويژگي‌هاي جمعيّت‌هاي مسلمان به منظور كمك به فهم عميق جهان اسلام است. نويسندگان مقاله، ابتدا به بررسي ويژگي هاي اقتصادي ـ اجتماعي و جمعيّت‌شناختي جمعيّت‌هاي مسلمان و سپس به تحليل پديده‌ي گذار جمعيّت‌شناختي در جهان اسلام  و در نهايت به بررسي سياست‌هاي جمعيّتي در كشورهاي مسلمان پرداخته‌اند.

نتايج نشان مي‌دهد كه جمعيّت‌هاي مسلمان از گروه‌هاي قومي و فرهنگي مختلف تشكيل شده اند. اگرچه در مقياس جهاني مسلمانان از سطح توسعه‌ي اقتصادي ـ اجتماعي پاييني برخوردارند، ولي شرايط اقتصادي ـ اجتماعي در ميان كشورهاي مسلمان بسيار متنوّع است. گذار باروري در اين كشورها از حدود دو دهه‌ي پيش شروع شده و در مواردي بسيار سريع طي شده است. به خاطر رشد سريع جمعيّت‌ كشورهاي مسلمان، انتظار مي‌رود تا سال ۲۰۲۵ يك چهارم جمعيّت جهان را مسلمانان تشكيل دهند. بنابراينف روندهاي جمعيّتي در كشورهاي مسلمان مهم‌ترين جنبه‌ي آن‌ها در دنيا خواهد بود و احتمال مي‌رود نفوذ سياسي و فرهنگي آن‌ها در جهان افزايش بيابد.

اين مقاله در  Working Papers in Demography، شماره‌ي ۸۱، سپتامبر ۲۰۰۱ چاپ شده است. براي دسترسي به فايل متن كامل مقاله به صورت پي دي اف، لينك زير را كليك كنيد.

 http://adsri.anu.edu.au/pubs/demog-pubs/WorkingPapers/86.pdf

+ نوشته شده در  جمعه 7 اسفند1388ساعت   توسط حاتم حسيني  | 

بررسي مرگ‌ومير كودكان زير يك سال و عوامل مؤثّر بر آن در شهر بيرجند

بررسي مرگ‌ومير كودكان زير يك سال و عوامل مؤثّر بر آن در شهر بيرجند

كوكب نمكین، غلام‌رضا شریف‌زاده

چكيده

اوّلين سال زندگي براي تأمين زير‌بناي سلامت و بهبود كيفيّت زندگي اهميّت ويژه‌اي دارد. در سال‌هاي اخير ميزان مرگ‌ومير كودكان زير يك سال در كشورهاي پيشرفته كاهش يافته امّا هم‌چنان در كشورهاي در‌حال‌توسعه بالا مي‌باشد و شناخت عوامل مرتبط با اين مرگ‌ها مي‌تواند قدم مهمّي براي كاهش اين شاخص باشد. اين مطالعه با هدف بررسي فاكتورهاي مرتبط با اين مرگ‌ها در شهرستان بيرجند طرّاحي گرديد. دراين مطالعه‌ي مورد شاهدي تمام مرگ‌هاي كودكان زير يك سال اتّفاق افتاده در بيمارستان‌هاي شهر بيرجند در مدّت يك سال به عنوان گروه مورد در نظر گرفته شدند. براي هر مورد، دو شاهد انتخاب گرديد. انتخاب شاهدها بر اساس نزديك‌ترين فاصله‌ي زماني از نظر تولّد به مورد بوده كه تا يك سالگي زنده مانده‌اند و محلّ سكونت آن‌ها همان منطقه‌ي موردها بود كه در شهر از دفتر آمار حياتي مراكز بهداشتي ـ درماني شهري و در روستا از خانه‌هاي بهداشت روستايي استخراج گرديدند. اطّلاعات از طريق پرسش‌نامه‌ي همراه با مصاحبه با مادر و بررسي پرونده‌ي فوت كودك جمع آوري و تجزيه و تحليل گرديد.
در اين مطالعه 7/79% از موارد مرگ كودكان زير يك سال در ماه اوّل زندگي و 3/42% بين يك ماه تا يك سال اتّفاق افتاده بود. مهم‌ترين علّت فوت در نوزادان نارسي و عارضه كمبود وزن هنگام تولّد (2/54%) و مهم‌ترين علّت مرگ در شيرخواران يك ماه تا يك سال ناهنجاري مادرزادي (3/33%) تعيين گرديد. در بررسي فاكتورهاي مؤثّر بر مرگ‌ومير شيرخواران كه بر اساس آناليز رگرسيون لجستيك شرطي صورت گرفت، متغيّرهاي سواد پدر، فاصله‌ِ تولّد با كودك قبلي، وضعيّت نوزاد هنگام تولّد، وزن نوزاد هنگام تولّد، نوع زايمان و بارداري پرخطر ارتباط معني‌داري با مرگ‌ومير شيرخواران نشان داد. بر اساس اين نتايج، توجّه ويژه به دوران نوزادي و مراقبت ويژه از نوزاداني كه از مادران در معرض خطر متولّد مي‌شوند، و نيز ارايه‌ي آموزش‌هاي بهداشتي و مراقبت ويژه از اين مادران مي‌تواند نقش مؤثّري در كاهش مرگ‌ومير شيرخواران داشته باشد.

واژگان كليدي:

مرگ‌ومير كودكان زير يك سال، مرگ‌ومير نوزادان، عوامل خطر، بيرجند

اين مقاله در "فصل‌نامه‌ي دانش و تندرستي"، سال سوّم، شماره‌ي ۱، بهار ۱۳۸۷، صص ۲۱-۱۶ چاپ شده است. براي دسترسي به فايل متن كامل مقاله به صورت پي دي اف، لينك زير را كليك كنيد.

http://profs.basu.ac.ir/h-hoseini/free_space/infant%20mortality%20rate.pdf

+ نوشته شده در  یکشنبه 11 بهمن1388ساعت   توسط حاتم حسيني  | 

مجموعه‌ي مقاله‌هاي كنفرانس جمعيّتي اروپا (2003)

مجموعه‌ي مقاله‌هاي كنفرانس جمعيّتي اروپا (2003)

ورشو، ۳۰-۲۶ آگوست ۲۰۰۳

كنفرانس جمعيّتي اروپا با عنوان "جمعيّت اروپاي شرقي و مركزي: چالش‌ها و فرصت‌ها" در روزهاي 26 تا 30 آگوست 2003 در شهر ورشو پايتخت لهستان برگزار شد. مجموعه‌ي مقاله‌هاي كنفرانس در 6 بخش و 724 صفحه سازمان يافته و منتشر شده است. تغييرات باروري، تنظيمات زندگي و تغييرات ساختار، بهداشت، اختلال در سلامتي و مرگ‌ومير، جمعيّت و اقتصاد، سياست‌هاي جمعيّتي، جمعيّت و تغييرات اجتماعي عناوين و سرفصل‌هاي كلّي اين مجموعه از مقاله‌ها را تشكيل مي‌دهند. براي دسترسي و دريافت فايل متن كامل مقاله‌هاي اين كنفرانس به صورت پي دي اف، اينجا كليك كنيد.

+ نوشته شده در  یکشنبه 13 دی1388ساعت   توسط حاتم حسيني  | 

مطالب قدیمی‌تر